การสำรวจการใช้ประโยชน์พฤกษศาสตร์พื้นบ้านในเขตพื้นที่บ้านบัว บ้านห้วยหม้อ และบ้านเหล่า ตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา
Loading...
Date
2019
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
มหาวิทยาลัยพะเยา
Abstract
การสำรวจพฤกษศาสตร์พื้นบ้านในเขตพื้นที่บ้านบัว บ้านห้วยหม้อและบ้านเหล่า ตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา ทำการศึกษาระหว่างเดือนกันยายน พ.ศ. 2561 ถึง เดือนมีนาคม พ.ศ. 2562 เพื่อสำรวจพฤกษศาสตร์พื้นบ้าน ศึกษาการใช้ประโยชน์ต่าง ๆ จากพืชที่มีความสำคัญในชุมชน และจัดจำแนกตามการใช้ประโยชน์ โดยสัมภาษณ์หมอพื้นบ้าน จำนวน 3 คน และสัมภาษณ์ชาวบ้าน 47 คน พบพืชพรรณทั้งหมด 150 ชนิด 56 วงศ์ วงศ์ที่พบมากที่สุด คือ วงศ์ถั่ว (Fabaceae) 12% รองลงมา ได้แก่ วงศ์เหงือกปลาหมอ (Acanthaceae) และวงศ์หญ้า (Poaceae) 6% วงศ์ยางพารา (Euphorbiaceae) 4.67% ตามลำดับ จำแนกตามลักษณะวิสัยเป็น ไม้ล้มลุก จำนวน 45 ชนิด ไม้พุ่ม จำนวน 44 ชนิด ไม้ยืนต้น จำนวน 39 ชนิด ไม้เลื้อย จำนวน 19 ชนิด เฟิร์น จำนวน 2 ชนิด และพืชมีท่อลำเลียงชั้นต่ำ จำนวน 1 ชนิด จำแนกประเภทของพืชตามลักษณะการใช้ประโยชน์ 7 ประเภท แบ่งเป็นพืชอาหาร 92 ชนิด พืชสมุนไพร 72 ชนิด พืชสร้างที่อยู่อาศัย 18 ชนิด พืชวัฒนธรรมและความเชื่อ 20 ชนิด พืชใช้ทำเครื่องนุ่งห่ม 2 ชนิด พืชที่ใช้เป็นแหล่งพลังงาน 10 ชนิด และพืชใช้ประโยชน์ อื่น ๆ 12 ชนิด ส่วนของพืชที่มีการนำมาใช้ประโยชน์มากที่สุด คือ ใบ 24% รองลงมา ได้แก่ ผลและเมล็ด 20% ลำต้นและเหง้า 19% ทั้งต้น 12% ราก 11% ดอก 10% เนื้อไม้และกระพี้ 4% ตามลำดับ
Description
A preliminary survey of Ethnobotany utilization in 3 villages at Ban Tun Sub-district, Mueang Phayao District, Phayao Province was conducted between September 2018 – March 2019. This study was carried out to explore and record those plant and plant parts used by the traditional utilization in 3 villages in Phayao Province. Ethnobotanical data were collected by interviewing 3 local herbalists and interviewing 47 villagers. The survey identified 150 species of utilization plant form a total of 56 families. The Fabaceae family was the most commonly used plant family representing 12% of all the plant species recorded by this study, followed by the Acanthaceae and Poaceae family at 6%, and Euphorbiaceae family at 4.67%, respectively. The habits of the plant used was 45 Herb, 44 Shrub, 39 Tree, 19 Climber, 2 Fern, and 1 Psilophyta. Plants uses were divided into 7 utilization categories. 92 species for edible, 72 species for medicine, 18 species for construction, 20 species for ritual purpose, 2 species for clothing material, 10 species for fuel material and 12 species with miscellaneous uses. The plant parts most frequently used were the leaf 24%, followed by the fruit and seed 20%, stem and rhizome 19%, whole plant 12%, root 11%, flower 10%, wood and sapwood 4%
Keywords
พฤกษศาสตร์พื้นบ้าน, การใช้ประโยชน์จากพืช, ตำบลบ้านตุ่น, จังหวัดพะเยา, Ethnobotany, Plant utilization, Ban tun subdistrict, Phayao Province
Citation
ยูกิ โอกาวา และอริศรา ดีบุญ. (2562). การสำรวจการใช้ประโยชน์พฤกษศาสตร์พื้นบ้านในเขตพื้นที่บ้านบัว บ้านห้วยหม้อ และบ้านเหล่า ตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา. [ปริญญานิพนธ์ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยพะเยา.