ผลของการใช้เครื่องกระตุ้นด้วยไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศรีษะต่อความบกพร่องและความสามารถในการทำกิจกรรมในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง: การศึกษาแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม
No Thumbnail Available
Date
2024
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
มหาวิทยาลัยพะเยา
Abstract
ที่มาและความสำคัญ: ในปัจจุบันพบว่าผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) มักมีปัญหาในการถ่ายน้ำหนักและการทรงตัวที่ไม่มั่นคง เนื่องจากความอ่อนแรงของกล้ามเนื้อ และการทำงานของระบบประสาทที่บกพร่อง การฟื้นฟูสมรรถภาพทางการเคลื่อนไหว จึงเป็นเป้าหมายสำคัญในการรักษา ซึ่งการกระตุ้นสมองด้วยไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะ (Transcranial Direct Current Stimulation : tDCS) เป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพที่ได้รับความสนใจ การกระตุ้นด้วย tDCS ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในระดับเซลล์ประสาท โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง การกระตุ้นร่วมกับการฝึกการเคลื่อนไหว สามารถพัฒนาความสามารถในการเดินและการทรงตัวได้ แต่ยังไม่มีการศึกษาที่ครอบคลุมการใช้พื้นนุ่มร่วมกับการฝึกการรับรู้ (Cognitive function) และการกระตุ้นด้วย tDCS เพื่อฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง วัตถุประสงค์: การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลของการฝึกรูปแบบ 2 กิจกรรมร่วมกับการกระตุ้นไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกระโหลกศีรษะต่อการเปลี่ยนแปลงความสามารถทางการเคลื่อนไหว และความสามารถทางการรับรู้ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นอาสาสมัครผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระยะเรื้อรัง (Chronic phase) จำนวน 21 คน โดยแบ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับการฝึกรูปแบบ 2 กิจกรรมร่วมกับการกระตุ้นไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะ จำนวน 7 คน กลุ่มที่ได้รับการฝึกรูปแบบ 2 กิจกรรมร่วมกับการกระตุ้นไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะแบบหลอก จำนวน 7 คน และกลุ่มที่ได้รับการกระตุ้นไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะเพียงอย่างเดียว จำนวน 7 คน ทดสอบความทนทานในการเคลื่อนไหว ความสามารถด้านการทรงตัว ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขา ความยืดหยุ่นของร่างกาย และการทดสอบการรับรู้และความจำ โดยการทดสอบก่อนการฝึก 2 สัปดาห์ และ 4 สัปดาห์หลังได้รับโปรแกรม ผลการวิจัย: การศึกษาครั้งนี้พบว่า การฝึกรูปแบบ 2 กิจกรรมร่วมกับการกระตุ้นไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะ มีประสิทธิภาพในการปรับปรุงความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขา ความยืดหยุ่นของร่างกาย ความสามารถในการทรงตัว และความทนทานในการเคลื่อนไหวในสัปดาห์ที่ 4 หลังจากการได้รับโปรแกรมการออกกำลังกาย อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <0.05) ได้ดีกว่าเมื่อเปรียบเทียบการกระตุ้นไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะเพียงอย่างเดียวแต่อย่างไรก็ตาม การศึกษาครั้งนี้ไม่พบความแตกต่างในด้านความสามารถในการทรงตัว การ
ทำงานของสมองในด้านต่าง ๆ และความสามารถในด้านการจำ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p > 0.05) สรุปและข้อเสนอแนะ: ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า การฝึกรูปแบบ 2 กิจกรรมร่วมกับการกระตุ้นไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะ สามารถเพิ่มความแข็งแรง ความยืดหยุ่นความสามารถในการทรงตัว และความทนทานในการเคลื่อนไหว ดังนั้นจึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง อย่างไรก็ตามจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันผลลัพธ์ และศึกษาผลในระยะยาว
Description
Background: Stroke patients often experience impaired balance and weight-bearing due to muscle weakness and neurological deficits. Motor rehabilitation is a crucial goal in their recovery, and transcranial direct current stimulation (tDCS) has emerged as a promising therapeutic approach. When combined with motor training, tDCS can enhance walking and balance abilities. However, there is a lack of research exploring the combination of unstable surfaces training, cognitive function, and tDCS for stroke rehabilitation. Objectives: This study aimed to compare
the effects of tDCS with dual task exercise group on motor function and cognitive function in stroke patient. Method: Twenty-one chronic stroke patients participated in this study and were randomly assigned to three groups: tDCS with dual task exercise group (n=7), shame tDCS with dual task exercise group (n=7) and tDCS group (n=7). 6MWT, TUGT, FTSST, FRT, BBS, MOCA and
digit span test were assessed before, two weeks, and four weeks after the intervention. Results: The results showed that the effects of tDCS with stepping exercise group on unstable surfaces significantly improved FTSST, 6MWT, FRT and BBS compared to tDCS alone at the 4 weeks (p < 0.05). However, there was no statistically significant difference in TUGT, MOCA and Digit span test (p > 0.05). Conclusions and recommendations: The results indicate that the effects of tDCS with stepping exercise group on unstable surfaces can improve FTSST, 6MWT, FRT and BBS. Therefore, it is an alternative option for stroke rehabilitation. However, further studies are needed to confirm the results and investigate long-term effects.
Keywords
โรคหลอดเลือดสมอง, การกระตุ้นไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะ, การฝึกรูปแบบสองกิจกรรม, ความสามารถทางกาย, ความสามารถทางการรับรู้, Stroke, transcranial direct current stimulation (tDCS), Dual task exercise, Physical performance, Cognitive function
Citation
กมลภพ เมืองบาล, ชวนชม ธาตุประเสริฐ และพัชรพรรณ มงคล. (2567). ผลของการใช้เครื่องกระตุ้นด้วยไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศรีษะต่อความบกพร่องและความสามารถในการทำกิจกรรมในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง: การศึกษาแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม. [ปริญญานิพนธ์บัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยพะเยา. ฐานข้อมูลคลังปัญญาดิจิทัล มหาวิทยาลัยพะเยา (UP Digital Collections: UPDC).